Lịch sử hình thành và phát triển

         Năm 1966, cùng với sự ra đời của Trường Đại học Mỏ - Địa chất, Bộ môn Khoan - tiền thân của Bộ môn Khoan - Khai thác được thành lập từ một nhóm cán bộ của Bộ môn Địa chất công trình, thuộc Khoa Mỏ - Địa chất, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Qua nhiều thập kỷ xây dựng và phát triển (từ năm 1966 đến nay), Bộ môn Khoan- Khai thác đã trở thành một trong những bộ môn chuyên ngành lớn của Trường Đại học Mỏ- Địa chất, đào tạo các chuyên ngành Khoan Thăm dò Khảo sát, Khoan và Khai thác Dầu khí, Thiết bị Dầu khí.

 Các mốc sự kiện

          - Trước khi thành lập, vào năm 1962, khối sinh viên Địa chất công trình khoá 7 tách ra một nhóm học khoan gồm 22 người, sau đó (1965) được bổ sung thêm một số sinh viên Trường Trung cao Cơ điện, hình thành lớp khoan đầu tiên tại Trường Đại học Bách khoa Hà nội.

          - Sau khi thành lập Trường 1966, Bộ môn Địa chất công trình phát triển thành khoa Công trình. Nhóm khoan trở thành Bộ môn Khoan thăm dò do kỹ sư Trương Biên làm chủ nhiệm.

         - Trong khoảng thời gian 1966 – 1974, mọi sinh hoạt, giảng dạy, học tập đều dựa vào nhà dân nơi sơ tán ở Thuận Thành, Hà Bắc. Tuy gặp vô vàn khó khăn, thiếu thốn nhưng vẫn đảm bảo công tác đào tạo liên tục hàng năm đạt chất lượng tốt.

          - Năm 1967 đào tạo khoá kỹ sư Khoan Dầu khí đầu tiên.

         - Cuối năm 1974 Bộ môn cùng nhà trường chuyển lên Phổ Yên, Bắc Thái. Thời gian này, do nhu cầu phát triển của ngành Dầu khí, năm 1977 Khoa Dầu khí được thành lập trên cơ sở khoa Công trình và khoa Địa chất. Bộ môn mang tên mới là Bộ môn Khoan - Khai thác. Từ đây, song song với việc đào tạo kỹ sư Khoan thăm dò truyền thống, Bộ môn bắt đầu đào tạo hệ chính quy kỹ sư Khoan Dầu khí và kỹ sư Khai thác Dầu khí, khoá đầu tiên là khoá 22. Liên tục từ đó, cho đến nay, kỹ sư chuyên ngành Dầu khí được đào tạo ở Hà nội và các cơ sở khác như:  Bà Rịa, Vũng Tàu, Quảng Ngãi.

          Vào quãng thời gian từ năm 1978 – 1982, ngoài việc xây dựng đội ngũ cán bộ  của Bộ môn, theo yêu cầu của Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp, nhà trường đã cử một đoàn chuyên gia vào giúp Trường Đại học Bách Khoa thành phố Hồ Chí Minh thành lập Khoa Địa chất. Trong đoàn, về phía Bộ môn Khoan- Khai thác có thầy Lê Xuân Lân trực tiếp giúp trường bạn hình thành nên Bộ môn Khoan, lập chương trình đào tạo, trực tiếp giảng dạy và bồi dưỡng những lớp cán bộ đầu tiên ở đây.

         Bộ môn Khoan là Bộ môn đầu tiên của nhà trường đã thực hiện phương thức đào tạo “Vừa học vừa làm”. Các khoá sinh viên đã hoàn thành 3 giếng khoan ở Yên Tử, Quảng Ninh năm 1967 và ở Lào Cai năm 1969, 1975. Là Bộ môn đi đầu trong công tác phục vụ sản xuất, hoàn thành rất nhiều công trình khoan thăm dò và khai thác nước ngầm cho các cơ quan xí nghiệp ở nhiều địa bàn khác nhau. Bộ môn đã trực tiếp giúp trường giải quyết nguồn nước sạch sinh hoạt ở Phổ Yên và Cổ Nhuế. Trên cơ sở các hoạt động này, vào năm 1985, Bộ môn đã đệ trình đề cương trước Hội đồng khoa học khoa Dầu khí về việc thành lập trung tâm Địa kỹ thuật và được Bộ Đại học và THCN phê duyệt vào năm 1986. Đây là trung tâm đầu tiên của Trường hoạt động có nề nếp và hiệu quả nhất.

         Để đáp ứng yêu cầu thực tế, Bộ môn đã đào tạo khoá kỹ sư Cơ khí thiết bị Dầu khí đầu tiên tại địa bàn Bà Rịa – Vũng Tàu (năm 1993). Sau khi nhận thấy nhu cầu đào tạo về ngành Cơ khí thiết bị Dầu khí tăng lên hàng năm, Bộ môn Cơ khí thiết bị Dầu khí được thành lập trên cơ sở nhóm thiết bị của Bộ môn vào năm 2004.

         Ngoài chức năng đào tạo bậc đại học, Bộ môn còn đảm nhiệm đào tạo bậc tiến sỹ (từ năm 1981) và thạc sỹ (từ năm 1997). Ngoài việc đào tạo cho ngành Khoan - Khai thác, các thầy giáo trong Bộ môn còn tham gia giảng dạy cao học cho các ngành Địa chất Dầu, Cơ khí Mỏ, Điện khí hoá, Tự động hoá, Kinh tế Dầu khí.

        Ngoài nhiệm vụ đào tạo, công tác nghiên cứu khoa học, triển khai và chuyển giao công nghệ phục vụ sản xuất cũng luôn được coi là nhiệm vụ không thể thiếu đối với  cán bộ của Bộ môn. Các cán bộ của Bộ môn đã chủ trì và tham gia nhiều đề tài nghiên cứu khoa học các cấp.

         Để nâng cao vị thế của mình, Bộ môn đã mở rộng các mối quan hệ hợp tác trong các lĩnh vực nghiên cứu khoa học, triển khai công nghệ, phục vụ sản xuất và liên kết đào tạo với các đơn vị trong và ngoài nước.

         Trải qua nhiều thập kỷ, nhiều thế hệ các thầy, cô giáo đã vượt qua bao khó khăn thử thách để xây dựng Bộ môn nhiều năm liền đạt danh hiệu thi đua cao nhất, được Nhà nước, Chính phủ, Bộ tặng thưởng Huân chương lao động hạng 3 và nhiều phần thưởng cao quý khác.

         Trong thời gian chiến tranh chống Mỹ cứu nước và chiến tranh biên giới, một thầy giáo nhập ngũ, hai thầy giáo và 70 sinh viên đi phục vụ phòng tuyến 1. Thầy giáo Nguyễn Xuân Nguyên đã anh dũng hy sinh và trở thành liệt sỹ.

          Ngày nay, Bộ môn Khoan - Khai thác là một tập thể đoàn kết nhất trí, là một trong những địa chỉ đào tạo có uy tín của Trường Đại học Mỏ - Địa chất. Quy mô đào tạo ngành Khoan Thăm dò- Khảo sát và Khoan- Khai thác dầu khí ngày càng tăng.